Vitiligo yalnızca ciltteki beyaz lekelerden ibaret değil. Görünen farklılığın ardında çocukluk, aile, okul koridorlarındaki bakışlar ve insanın kendi bedeniyle kurduğu uzun bir ilişki var. Bu yazıda o ilişkiyi, vitiligo ile büyümüş bir kadının, Nilay’ın sesinden dinliyoruz.
Nur: Vitiligo ile ilk nasıl tanıştınız yani fark etmeniz ne zamandı?
Nilay: Ortaokul yıllarında, kolumda küçük beyaz bir leke fark ettim. Başta önemsemedim ama zamanla büyüdü. Okuldaki çocuklar bakmaya, hatta dalga geçmeye başladı. O yaşta her şeyin çok kırıcı olduğunu hatırlıyorum. Yazın kısa kollu giymekten çekiniyordum. Sanki cildim değil, ben eksikmişim gibi hissettiriyordu.
Nur: Çocuklukta aileniz bu sürece nasıl yaklaştı?
Nilay: Annem ve babam aslında beni korumak istiyorlardı ama nasıl davranacaklarını hiç bilmiyorlardı. Annem kendini suçladı, “Acaba yediğim bir şey mi tetikledi?” diye. Babam çaresiz hissediyordu. Ne yapacaklarını bilmedikleri için bazen konuyu kapattılar, bazen fazla korumacı oldular. Onların da bilgisizliği ve kaygısı bana daha büyük bir yalnızlık hissettirdi. Ben sadece hislerimi paylaşmak, anlaşılmak istiyordum. Şimdi düşünüyorum da, onlar için de çok zordu.
Nur: Peki size güç veren şey ne oldu?
Nilay: Yıllar sonra internette araştırma yaparken vitiligo ile yaşayan dünyaca ünlü kişileri keşfettim.
- Winnie Harlow cesaretiyle tüm güzellik algılarını yıkıyordu.
- Michael Jackson müziğiyle tüm dünyayı etkilemişti.
- Başka sanatçılar, sporcular kendi hikâyeleriyle görünür oluyordu.
Onların başarılarını okuyunca “Bu benim sonum değil” dedim. Lekelerimle de güçlü olabilirim, farklılık bir engel olmak zorunda değil.
Nur: Günlük hayatınızda cildiniz için nelere dikkat ediyorsunuz?
Nilay: Güneşe karşı çok hassasım. Yüksek koruma faktörlü güneş kremi sürmeden dışarı çıkmam. Uzun kollu ince kıyafetler ve şapka benim olmazsa olmazım. Çünkü vitiligo bölgeleri güneşten daha kolay etkileniyor. Küçük kesiklerden sonra bile yeni lekeler çıkabildiği için cildime daha nazik davranıyorum. Önceleri bütün bunlar yük gibi geliyordu ama artık “kendime değer veriyorum” diye düşünüyorum.
Nur: Yaşınız ilerledikçe (büyüdükçe) vitiligo ile ilişkiniz değişti mi?
Nilay: Evet. Lekelerim arttı ama ben de güçlendim. Çocukken utanıyordum, şimdi daha çok kabulleniyorum. Çünkü fark ettim ki vitiligo benim hikâyemin bir parçası ama tamamı değil.
Nur: Geleceğe dair en büyük hayaliniz nedir?
Nilay: Küçükken yanımda bana yol gösterecek kimse yoktu. Ne öğretmenim ne arkadaşlarım ne de ailem yeterince bilgi sahibiydi. Ben bu yalnızlığı çok ağır yaşadım. Şimdi hayalim, vitiligo’lu çocuklar ve aileleri için bir dernek kurmak. Çünkü çocuk kadar anne-baba da yalnız kalıyor. O dernek hem çocuklara umut, hem ebeveynlere yol gösterici olabilir. Benden sonrakiler aynı boşluğu yaşamasın istiyorum.

Vitiligo Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Nilay’ın hikâyesindeki yalnızlığın önemli bir kısmı kendi deyimiyle başlangıçtaki bilgisizlikten doğuyor. Bu yüzden temel bilgileri bilmekte fayda var.
Vitiligo Nedir?
Vitiligo, cilde rengini veren pigment hücrelerinin (melanositlerin) bağışıklık sistemi tarafından hedef alınmasıyla ortaya çıkan, kronik ve otoimmün bir hastalıktır. Sonuçta ciltte süt beyazı, sınırları belirgin lekeler oluşur. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 0,5 ile 2’sini etkiler ve vakaların yaklaşık yarısı çocukluk döneminde başlar.
Bulaşıcı mı?
Hayır. Vitiligo dokunmakla, aynı eşyayı kullanmakla ya da yakın temasla bulaşmaz. Bunu çocuğun çevresine, özellikle okula açıkça anlatmak, akran zorbalığını azaltmanın ilk adımlarından biridir.
Başka Hastalıklarla İlişkisi Var mı?
Vitiligo ile yaşayan kişilerin yaklaşık yüzde 15 ile 25’inde en az bir başka otoimmün hastalık da görülür. Bunların en sık rastlananı tiroid hastalıklarıdır. Bu nedenle vitiligo tanısı alan kişilerde tiroid taraması önerilir.
Güncel Tedavi Seçenekleri
Herkes için aynı sonucu veren tek bir tedavi yok. Tedavi planı; vitiligonun türüne, yaygınlığına ve aktif olup olmadığına göre dermatolog tarafından belirlenir. Başlıca seçenekler şunlardır:
- Krem ve merhemler: Kortikosteroidler ve kalsinörin inhibitörleri (takrolimus, pimekrolimus) uzun süredir ilk basamakta kullanılıyor.
- Işık tedavisi (fototerapi): Özellikle dar bant UVB, yaygın vitiligoda ya da diğer tedavilere ek olarak uygulanabiliyor.
- JAK inhibitörü krem: Ruxolitinib krem, 12 yaş üstünde segmental olmayan vitiligo tedavisi için ABD’de (FDA) ve Avrupa’da (EMA) onay alan ilk ilaç oldu. Türkiye’de erişimi ve sizin için uygun olup olmadığı dermatoloğunuzla konuşulmalı.
- Araştırma aşamasındakiler: Ağızdan alınan bazı JAK inhibitörleri (ritlesitinib, povorsitinib gibi) ileri faz klinik çalışmalarda değerlendiriliyor.
Tedaviye yanıt genellikle aylar içinde görülür ve kişiden kişiye değişir.
Dikkat: “Bitkisel Mucize” Ürünler
Türk Dermatoloji Derneği, vitiligoya iyi geldiği iddiasıyla satılan ve Sağlık Bakanlığı onayı olmayan bitkisel hap ve kremlerden uzak durulması gerektiği konusunda uyarıyor.
Görünmeyen Taraf: Ruh Sağlığı
Vitiligo yaşam süresini kısaltmaz. Ama özellikle görünür bölgelerde olduğunda özgüveni, sosyal ilişkileri ve ruh hâlini derinden etkileyebilir. Çocuklarda alay edilme, içe kapanma ve kaygı sık görülür. Bu yüzden destek yalnızca cilde değil, kişinin kendisine ve ailesine de yönelik olmalı.
Önemli Hatırlatma Her beyaz leke vitiligo değildir. Benzer görünüme yol açan başka cilt durumları da vardır. Ciltte yeni ya da açıklanamayan bir renk değişikliği fark ederseniz, doğru tanı için bir dermatoloğa başvurun.
Nilay’ın hikâyesi tek bir kişinin değil, vitiligo ile büyüyen pek çok insanın ortak sesi. Onun yaşadığı yalnızlık, doğru bilgiyle ve biraz anlayışla başkaları için daha hafif bir yola dönüşebilir. Farklılıklarımız bizi ayırmıyor; görünür kılıyor.












